Autor: Jakub Majewski

Wspólnie z Izbą Gospodarczą Transportu Lądowego, Railway Business Forum, Stowarzyszeniem „Wagony Prywatne” oraz Związkiem Niezależnych Przewoźników Kolejowych” kontynuujemy prace nad programem wsparcia kolei towarowej. 10 lutego dokument został zaprezentowany na specjalnym posiedzeniu Sejmowej Komisji Infrastruktury. Jako wstęp do dyskusji o wsparciu dla sektora cargo przedstawiliśmy kluczowe postulaty:

– Rozwój infrastruktury punktowej: terminali intermodalnych, punktów ładunkowych i bocznic;
– Obniżenie kosztów dostępu do infrastruktury i energii trakcyjnej;
– Wsparcie postępu technologicznego dla odnowy taboru i rozbudowy floty oraz usprawnieniu działalności operacyjnej, w tym cyfryzacja i automatyzacja procesów logistycznych;
– Wyznaczenie i doposażenie korytarzy dla transportu towarowego;
– Inwestycje i działania utrzymaniowe ukierunkowane na produktywność przewozów towarowych.

Więcej o posiedzeniu i postulatach branży w komunikacie prasowym.

Zapraszamy do udziału w konkursie fotograficznym „Kolej na Twój kadr„. Prace przyjmujemy do 14 wreześnia w pięciu kategoriach:
1. Dworce pełne życia.
2. Ruch, pęd, pośpiech.
3. Pociągi w służbie przemysłu.
4. Detal jest najważniejszy.
5. Koleją po Śląsku.

Aby wziąć udział wystarczy wypełnić i podpisać Formularz Zgłoszeniowy, a następnie przesłać go wraz fotografiami na adres: konkurs@prokolej.org. W każdej z kategorii można zgłosić od 1 do 3 fotografii (łącznie 15). Autorów zachęcamy do nadawania im indywidualnych bądź zbiorowych tytułów.

Organizatorem konkursu jest Fundacja „Pro Kolej”. Wszystkie szczegóły o jego formule, przebiegu i rozstrzygnięciu można znaleźć na stronie prokolej.org w zakładce dokumenty w Regulaminie.

 

KonkursyFoto.pl – Blog z konkursami fotograficznymi

FajneKonkursy.pl – wszystkie aktualne konkursy w jednym miejscu: : https://fajnekonkursy.pl/fotograficzne/

Fundacja ProKolej, wspólnie z Centrum Unijnych Projektów Transportowych zaprasza na spotkania warsztatowe „Profesjonalne zakupy taboru kolejowego – Fundusze unijne na tabor kolejowy w pespektywie 20 lat – Co dalej…?”. Wydarzenie zostało zaplanowane na 4 kwietnia 2024 r. w Warszawie.
Tematyka warsztatów, adresowanych do beneficjentów projektów taborowych już zrealizowanych i planowanych do realizacji w nowej pespektywie unijnej 2021-2027, będzie obejmowała kwestie zakupów, modernizacji i eksploatacji pojazdów kolejowych. Całość zostanie podzielona na dwie części – cykl prezentacji ekspertów z dziedziny finansów, prawa, zakupów oraz, produkcji i eksploatacji taboru – oraz dwa równoległe panele dyskusyjne dla zainteresowanych przewozami pasażerskimi i towarowymi (intermodalnymi).
Dodatkowo uczestnicy będą mieli możliwość skorzystania z indywidualnych konsultacji przy „stolikach tematycznych”, prowadzonych przez Centrum Unijnych Projektów Transportowych, Urząd Zamówień Publicznych oraz również Urząd Transportu Kolejowego.
Wszystkie szczegóły i formularz rejestracyjny można znaleźć na stronie https://kolej365.pl/warsztaty-taborowe-2024/

W weekend 20-22 października zapraszamy na III Kongres Entuzjastów i Przyjaciół Kolei. Trzydniowy program obejmować będzie sesje warsztatowe nawiązujące do aktualnych tematów – takich jak fotografowanie kolei czy bezpieczeństwo systemu kolejowego, warsztaty, wizyty studyjne i spotkania towarzyskie.

▶️Szczegóły i rejestracja na stronie wydarzenia

W przyszłym tygodniu ruszają 15. Międzynarodowe Targi Kolejowe TRAKO 2023, największe w Polsce i drugie co do wielkości Europie spotkanie branży transportu szynowego.
Przy tej okazji Fundacja ProKolej przygotowuje dwa wydarzenia merytoryczne:
1. Rail Freight Forum, czyli międzynarodową dyskusję o przewozach towarowych zaplanowaną na środę 20.09.2023 o 10:00
2. Debatę o wykluczeniu transportowym pt. Jak skutecznie rozwijać transport publiczny w regionach?, rozpoczynającą się w czwartek 21.09.2023 o 10:00
Wstęp na oba wydarzenia jest bezpłatny i nie wymaga wcześniejszej rejestracji.
Szczegóły w serwisie konferencyjnym www.kolej365.pl

Ruszyła rejestracja na konferencję XII Systemy Kolejowe. Zainteresowanych szczegółami zapraszamy na stronę https://www.systemykolejowe.pl/

W organizowanym już po raz piąty konkursie „Dworzec Roku” Nagrodę Główną zdobył Cieszyn, natomiast w głosowaniu internautów zwyciężył kameralny dworzec w Kątach Wrocławskich.
W tegorocznej edycji po raz pierwszy przyznano również Nagrodę Specjalną dla dworca Przemyśl Główny. Wręczenie wyróżnień laureatom było jednym z punktów XII Kongresu Kolejowego, odbywającego się w Warszawie 17 listopada.

W finale tegorocznego konkursu znalazło się 10 dworców: Cieszyn, Golęczewo, Kąty Wrocławskie, Kraków Swoszowice, Krzeszowice, Lublin Główny, Radom Główny, Tuchola, Wronki i Żory. Były to obiekty różniące się wielkością, liczbą obsługiwanych podróżnych i rolą w sieci kolejowej, dworce w dużych miastach i ważnych węzłach komunikacyjnych, jak również niewielkie przystanki na liniach o mniejszym natężeniu ruchu. – Tym, co je łączyło była integracja różnych funkcji: komunikacyjnej, czyli sprawnej obsługi podróżnych, kulturowej, rozumianej jako zachowanie wartości architektonicznych i historycznych oraz społecznej, służącej integracji lokalnych społeczności, a także aktywizującej ich inicjatywy – zauważył dr hab. Andrzej Massel, dyrektor Instytutu Kolejnictwa i jeden z jurorów konkursu.

Zdaniem jurorów w najwyższym stopniu cechy te połączył dworzec w Cieszynie. Wybudowany
w 1888 r. był niewielkim przystankiem, pełniącym pomocniczą rolę w stosunku do głównego dworca w mieście. Po I wojnie światowej i podziale Śląska Cieszyńskiego główny dworzec znalazł się po czeskiej stronie granicy. Spowodowało to konieczność rozbudowy dworca w polskim Cieszynie. Jednak nadgraniczne położenie nie okazało się zaletą, obiekt pozostał niewielkim, prowincjonalnym punktem na mało istotnej trasie. Przechodził różne koleje losu, aż w pierwszej dekadzie obecnego wieku, gdy stopniowo zawieszano kursowanie pociągów do Bielska-Białej, Katowic i czeskiego Cieszyna, jego funkcjonowanie stanęło pod znakiem zapytania. Miarą upadku było zawalenie się dachu i wejścia do dawnej poczekalni. Nastąpiło to już po przejęciu dworca przez miasto, które przez dłuższy czas nie mogło znaleźć funduszy na jego remont. Kiedy jednak w końcu prace ruszyły, ich efekty okazały się spektakularne.

Odbudowany w 2018 r. dworzec – zdaniem kolejnego członka Jury, konserwatora zabytków Karola Gądzika – to bardzo spójny i harmonijny obiekt, a elementy które dołożono w ramach rewitalizacji współgrają z istniejącymi wcześniej, nie są oderwane od historycznej tkanki. Po remoncie obiekt stał się centrum komunikacyjnym miasta. Służy także pasażerom komunikacji autobusowej oraz miejskiej. Urządzono przy nim również parking dla rowerów i miniwarsztat do samodzielnej naprawy tych pojazdów. Działa też restauracja, skrytki na bagaż i bezpłatne, zadbane toalety. Pomieszczeń jest tak wiele, że pokoje wynajmują na dworcu m.in. tłumacz przysięgły języka angielskiego, kancelaria prawa kanonicznego, fizjoterapeuta oraz biuro nieruchomości. Swoją placówkę ma tam również straż miejska. Dzięki temu stacja tętni życiem nie tylko w porze odjazdów i przyjazdów pociągów.

Tym, co szczególnie zwróciło uwagę kolejnego członka Jury – Małgorzaty Kalaty, dyrektor generalnej Urzędu Transportu Kolejowego, to kwestia połączenia tradycji z nowoczesnością, dzięki czemu cieszyński dworzec jest niezwykle atrakcyjny wizualnie. Jednakże z punktu widzenia jurorki mimo wszystko najważniejsze przy ocenie finalistów były walory użytkowe: w jaki sposób pasażerowie są informowani i obsługiwani, a także jak wygląda dostępność danego dworca dla osób o ograniczonych możliwościach poruszania się.

Potwierdza to kolejny juror, dziennikarz TVP Krzysztof Ziemiec – Jestem wielbicielem architektury przemysłowej, a większość dworców, które weszły do finału tegorocznego konkursu to bardzo dobre przykłady architektury industrialnej XIX wieku. Dla mnie bardzo ważne były detale, takie jak zachowana oryginalna posadzka czy płyty ceramiczne na ścianach, które nie przeszkodziły w dostosowaniu obiektów do oczekiwań współczesnych użytkowników.

 

Jak dodaje dr hab. Jana Pieriegud, prof. Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, sprostanie oczekiwaniom pasażerów może decydować o konkurencyjności kolei. – Dla pasażera jest ważne to, jak wyglądają perony i ciągi komunikacyjne, jak dworzec jest zintegrowany z komunikacją autobusową i infrastrukturą dla ruchu rowerowego. Nawet takie detale jak funkcjonalność przestrzeni wspólnych czy wyposażenie w gniazdka do ładowania telefonów mogą decydować o wyborze kolei jako atrakcyjnego środka transportu – dodaje.

Poza Jury, złożonym z profesjonalistów z różnych branż, swoją nagrodę przyznali również internauci, biorący udział w głosowaniu na stronie dworzec-roku.pl. Najwięcej głosów otrzymał obiekt w Kątach Wrocławskich. Pochodzący z 1920 r. dworzec poddano w latach 2019–2021 gruntownemu remontowi poprzedzonemu badaniami konserwatorskimi. Dzięki temu przywrócono oryginalną kolorystykę elewacji oraz stolarki okiennej i drzwiowej. Ściany elewacji pomalowano na pierwotny jasnozielony kolor, natomiast uzupełnienie stanowią białe sztukaterie oraz ciemnobrązowa stolarka okienna i drzwiowa. Zrekonstruowano także drewniane wiatrołapy zlokalizowane przy wejściach od strony peronów i miasta.

Efektownie zrewitalizowany dworzec służy mieszkańcom załatwiającym sprawy w Urzędzie Miasta i Gminy oraz gościom Gminnego Domu Kultury. Część pomieszczeń została też przeznaczona na potrzeby spółek kolejowych. Do dyspozycji podróżnych oddano klimatyzowaną poczekalnię oraz nowe toalety. Zlikwidowano także bariery architektoniczne, zamontowano oznaczenia w alfabecie Braille’a oraz tablice dotykowe z planem dworca.

– Dworce, które znalazły największe uznanie w oczach Jury oraz głosujących internautów, w doskonały sposób pokazują, jaki cel udało nam się zrealizować w tegorocznej edycji konkursu. Zależało nam przede wszystkim na promocji tych obiektów, które ze swoją ofertą wychodzą poza obszar związany ściśle z przyjazdami i odjazdami pociągów, które dzięki odpowiedniemu zagospodarowaniu pomieszczeń zachęcają lokalne społeczności do traktowania dworca, jako swego rodzaju centrum życia w danej miejscowości. Zarówno dworce w Cieszynie, jak i w Kątach Wrocławskich, oprócz niepodważalnych walorów wizualnych, w doskonały sposób spełniają także rolę miejsc przyjaznych i pomocnych dla osób korzystających z szerokiego wachlarza ich usług – podkreśla Katarzyna Kucharek, prezes zarządu Fundacji Grupy PKP.

W tym roku po raz pierwszy Jury postanowiło przyznać dodatkową Nagrodę Specjalną. Otrzymał ją dworzec Przemyśl Główny. – Postanowiliśmy w szczególny sposób uhonorować niemalże symboliczną rolę, jaką ten obiekt odegrał w pierwszej fazie wojny w Ukrainie – wyjaśnia prezes zarządu Fundacji „ProKolej” dr Jakub Majewski. – Dworzec, który dwa lata temu zdobył nagrodę w naszym konkursie zamienił się w wielkie centrum przyjmowania i udzielania pomocy humanitarnej dla uchodźców i do dziś jest częścią infrastruktury kolejowej, która pozwala nieść pomoc naszym sąsiadom walczącym z rosyjską agresją – dodaje.

W poprzednich latach tytuł „Dworca Roku” zdobyły obiekty w: Wągrowcu (2018), Rudzie Śląskiej – Chebziu (2019), Goczałkowicach-Zdroju (2020) i Oświęcimiu (2021). „Nagrodę Publiczności” otrzymały natomiast kolejno dworce w: Kartuzach, Tarnowie, Przemyślu oraz we Wrocław.

Honorowym patronatem konkurs objęli: Urząd Transportu Kolejowego, Instytut Kolejnictwa, Towarzystwo Urbanistów Polskich, Stowarzyszenie Architektów Polskich i Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. Organizację piątej edycji wsparli jako Partnerzy: Budimex S.A. – największa polska grupa budowlana, Dasag – producent wyrobów z betonu szlachetnego oraz Lagardere Travel Retail – międzynarodowy operator przestrzeni komercyjnych.

Jeszcze tylko do końca października można oddawać głosy w plebiscycie na „Dworzec Roku 2022”. Zakwalifikowane do finału obiekty dworcowe rywalizują na tym etapie konkursu o „nagrodę publiczności” – ten, który otrzyma najwięcej wskazań w internetowym głosowaniu, będzie zwycięzcą konkursu w tej kategorii.

Do finału komisja konkursowa zakwalifikowała, na podstawie wyników drobiazgowego audytu, dziesięć dworców. Po dwa z nich znajdują się w Małopolsce (Kraków Swoszowice i Krzeszowice), województwie śląskim (Cieszyn i Żory) oraz w Wielkopolsce (Golęczewo i Wronki). Pozostali finaliści to dworce: w Kątach Wrocławskich, Lublin Główny, Radom Główny oraz Tuchola.

Jest to grono bardzo zróżnicowane nie tylko geograficznie, ale również pod względem wielkości, liczby korzystających podróżnych i roli na sieci kolejowej. Są tu dworce w dużych miastach i ważnych węzłach komunikacyjnych, jak Lublin czy Radom, niewielki przystanek w wielkiej aglomeracji (Kraków Swoszowice), dworce w mniejszych miastach położonych przy strategicznych liniach, jak Wronki na linii Poznań-Szczecin albo liniach o mniejszym ruchu (Cieszyn, Żory) czy wręcz peryferyjnych (Tuchola na linii Działdowo-Chojnice). Listę uzupełniają niewielkie dworce na przystankach w pobliżu dużych miast, służących najczęściej do codziennych dojazdów do metropolii (Golęczewo w pow. poznańskim, Krzeszowice w pow. krakowskim i Kąty Wrocławskie w woj. dolnośląskim).

Tym, co je łączy, jest przeważnie historyczny charakter i walory zabytkowej architektury. Niekiedy ten zabytkowy charakter utrudnia pełne dostosowanie do współczesnych wymogów komfortu obsługi podróżnych, ale w wymienionych obiektach na ogół to się dobrze udało, co zostało docenione przez audytorów – podkreśla dr Jakub Majewski, prezes Fundacji Pro Kolej, która wraz z Fundacją Grupy PKP jest organizatorem konkursu. W ocenach audytorów i przytaczanych przez nich opiniach pasażerów często pojawiały się słowa: „klimatyczny” czy po prostu „piękny”. Te zabytkowe obiekty, w zdecydowanej większości wzniesione w XIX wieku (np. Lublin Główny w 1877 r., Wronki w 1880 r. Tuchola w 1883 r., Kraków Swoszowice, Radom Główny i Żory w 1884 r., Cieszyn w 1888) zostały pieczołowicie odrestaurowane, pod ścisłym nadzorem służb konserwatorskich. Remonty pozwoliły wydobyć z nich dawny urok i bogactwo detali, często przesłoniętych późniejszymi przeróbkami. Jednocześnie odpowiadają one współczesnym wymogom dostępności dla osób o ograniczonych możliwościach poruszania, dostępu do bezprzewodowego Internetu czy zapewnienia prądu do ładowania urządzeń mobilnych.

Nie tylko jednak piękno architektury brali pod uwagę audytorzy – dodaje J. Majewski. W tegorocznej edycji konkursu zwracali oni uwagę na zagospodarowanie przestrzeni i zapewnienie podróżnym dodatkowych usług, poza kupnem biletu i czekaniem na pociąg, często niezwiązanych z podróżowaniem. Taka oferta w coraz większym stopniu decyduje o atrakcyjności dworca zarówno dla pasażerów kolei, jak i lokalnych społeczności.

Te tendencje widać szczególnie w mniejszych miejscowościach, gdzie przy stosunkowo małym ruchu pasażerskim, pomieszczenia dworca zaspokajają cały wachlarz rozmaitych innych potrzeb. W Golęczewie, małym przystanku we wsi na linii 354 Poznań-Piła, dworzec pełni okazjonalnie funkcje posterunku policji, gdzie dwa razy w tygodniu można spotkać się z tamtejszym dzielnicowym. Ponadto można skorzystać z fundowanej przez gminę Suchy Las bezpłatnej porady prawnej. Porady prawne, bardzo specyficzne, świadczy dla odmiany na piętrze dworca w Cieszynie Kancelaria Prawa Kanonicznego. Za sąsiada ma gabinet, w którym przyjmuje fizjoterapeuta i biuro nieruchomości. Na cieszyńskim dworcu jest też mini serwis do samodzielnego naprawiania rowerów.

Dworce w mniejszych miejscowościach w wielu przypadkach zostały przejęte przez samorządy gminne, które wykorzystują pomieszczenia, lokując w nich niektóre wydziały swoich urzędów, co może być wygodne dla petentów, którzy są też podróżnymi. Tak postąpił np. Urząd Miejski w Kątach Wrocławskich, dodatkowo mieści się tam Gminny Ośrodek Kultury. W Krakowie Swoszowicach ulokował się natomiast Ośrodek Kultury dzielnicy Podgórze. Na małej stacyjce w Tucholi funkcjonuje sala zabaw dla dzieci, lokalne Centrum Rozwoju i lokalna grupa działania „Bory Tucholskie”, a w podobnej wielkości Wronkach – prężnie działa Centrum Inicjatyw Senioralnych. Nawet na tym tle szczególnie wyróżnia się jest przypadek dworca w Żorach, gdzie urządzono – za pieniądze z Unii Europejskiej – Centrum Integracji Społecznej, służące aktywizacji osób bezrobotnych i niepełnosprawnych. Zdobywają oni nowe kwalifikacje, także z pożytkiem dla samego dworca i jego użytkowników. W pracowni baristyczno-gastronomicznej przygotowują się do uruchomienia kawiarni dla podróżnych, a w pracowni ogrodniczo-porządkowej w ramach zajęć sprzątają dworzec, dzięki czemu panuje w nim wzorowa czystość.

Takie przykłady pokazują, jak dworce mogą być jeszcze bardziej przydatne dla lokalnych społeczności, dzięki czemu oni utożsamiają się z tymi miejscami. Dowodem na to jest zainteresowanie plebiscytem w latach poprzednich, gdzie widać było jak mieszkańcom zależało na tym, żeby to dworzec w ich miejscowości został zwycięzcą. W poprzednich latach „Nagrodę publiczności” w konkursie „Dworzec roku” zdobywały kolejno: Kartuzy (20128), Tarnów (2019), Przemyśl Główny (2020) i Wrocław Główny (2021). O tym komu internauci przyznali to wyróżnienie w tym roku, przekonamy się 17 listopada w trakcie Kongresu Kolejowego w Warszawie. Wtedy również poznamy zdobywcę tytułu „Dworzec Roku 2022”, który przyzna jednemu z finalistów profesjonalne jury, w skład którego wchodzą zaproszeni specjaliści z wielu dziedzin.

Głosować w konkursie można do 31 października, korzystając z prostego formularza na stronie internetowej konkursu: https://dworzec-roku.pl/glosowanie/.

Większe środki na infrastrukturę kolejową w nowej perspektywie unijnej niewiele zmienią, jeżeli nie zostaną powiązane z sensowną ofertą przewozową, a o ich wykorzystaniu będą decydować urzędnicy znający rzeczywistość transportową tylko z okien samochodu – powiedział dr Jakub Majewski, prezes Fundacji „Pro Kolej” uczestniczący 19 kwietnia w debacie na temat finansowania transportu w perspektywie budżetowej UE 2021-2027.

Debatę pod hasłem „Brniemy w ślepą uliczkę, czyli ile zrównoważonego transportu z funduszy europejskich 2021-2027?” zorganizował portal chronmyklimat.pl w formule webinarium. Jego uczestnikami, oprócz J. Majewskiego byli: red. Agata Rzędowska – dziennikarka, autorka książki „Rozmowy o elektromobilności”, Paweł Engel – dyrektor Departamentu Analiz Transportowych i Programowania Centrum Unijnych Projektów Transportowych oraz Piotr Malepszak – pełnomocnik Prezydenta Miasta Gdańska ds. kolejowych. Dyskusję prowadził dr Wojciech Szymalski – prezes Instytutu na rzecz Ekorozwoju

We wprowadzeniu do dyskusji przedstawiono dotychczasowe założenia wydatkowania środków Unii Europejskiej na lata 2021-2027. Tradycyjnie największe środki na inwestycje będą skierowane na transport. Zmienić się mają jednak proporcje między poszczególnymi gałęziami transportu. Tym razem z 14,2 mld EUR, które ma rozdzielać administracja krajową, najwięcej trafi do transportu kolejowego. Będzie to ponad 6 mld EUR, co oznacza gigantyczny wzrost o 277% w stosunku do funduszy unijnych na lata 2014-2020. Na drogownictwo ms trafić 5 mld, więcej o 47%, a na transport miejski będzie przeznaczone 2,2 mld EUR. W funduszach regionalnych na transport ma trafić aż 5,6 mld EUR – poinformował W. Szymalski, z czego najmniej na transport kolejowy.

Czy te ogromne pieniądze zmienią obraz kolei i przyczynią się do jej dowartościowania w perspektywie wpływu transportu na osiąganie celów klimatycznych? – to było główne pytanie do uczestników debaty. Dr Majewski zwrócił uwagę, ze brakuje zależności między wydawaniem pieniędzy na infrastrukturę kolejową, a realna poprawą oferty przewozowej dla pasażerów. Bierze się to z przeświadczenia, że w Polsce transport to głównie infrastruktura, a jeśli mowa o infrastrukturze priorytetem są drogi. Kolej modernizujemy przede wszystkim dlatego, że są na to środki unijne. Inwestycje w tą branże są postrzegane jako pochodna „zazieleniania” transportu, a nie podstawowa potrzeba gospodarcza. Zanim zyskaliśmy dostęp do środków unijnych decydenci na różnych szczeblach powtarzali, że kolej istnieje głównie po to, żeby kolejarze mieli zatrudnienie i nie strajkowali. Prawie nikt nie traktował tej dziedziny jako alternatywy dla transportu drogowego. Skutek jest taki, że kolejowe projekty inwestycyjne żyją w mediach krótko, najczęściej w dniu przekazania do eksploatacji. I mało kto interesuje się ich dalszym losem. Mamy przykłady takich linii kolejowych, zmodernizowanych za setki milionów złotych, które obsługują trzy – cztery pary pociągów na dobę, są takie, gdzie po odjeździe pociągu w piątek o 17 na następny kurs trzeba czekać do poniedziałku rano. Rozkład jazdy zakłada, że mieszkańcy Polski potrzebują dojechać wyłącznie do szkoły lub pracy, a weekend w ogóle nie wychodzą z domów

Według Prezesa Fundacji ProKolej opisany przykład dobrze ilustruje generalny problem polskiej polityki transportowej – o której decydują ludzie, którzy żadnymi pociągami nie jeżdżą, a świat widzą przez okno limuzyny – i skalę wyzwań towarzyszącą zmianie postrzegania publicznego transportu zbiorowego. W jego opinii część zmian można wymusić poprzez presję społeczną, ale równolegle potrzebne są również mechanizmy gwarantujące efektywność inwestycji transportowych. Listy projektów powinny być układane na podstawie analiz i korzyści ocenianych z perspektywy klientów. Bo wykluczenia transportowego nie zmniejszy nawet najpiękniejszy peron, jeśli nie odjeżdża z niego żaden pociąg.

Za chwilę minie kwartał wojny na Ukrainie, kolejne pakiety sankcji znacznie ograniczają wymianę gospodarczą z Rosją i Białorusią, co zmienia międzynarodowe powiązania gospodarcze. Na nowo definiowanie są łańcuchy logistyczne i rysowane mapy szlaków transportowych. Jaka w tej nowej sytuacji jest przyszłość kolejowych przejść granicznych w Polsce i terminali intermodalnych – to będą zasadnicze tematy konferencji, która odbędzie się 21 czerwca 2022 w Warszawie.

Mapa geopolityczna tej części Europy, jaka wyłoni się z wojennego chaosu i przyszła sieć powiązań transportowych i gospodarczych – to tematy o strategicznym znaczeniu, które będą przedmiotem prezentacji i dyskusji z udziałem ekspertów z Polski, instytucji europejskich oraz krajów sąsiadujących z Polską, w tym Litwy i Ukrainy. Zapraszamy na to wydarzenie przedstawicieli administracji centralnej i samorządowej, służb granicznych, instytucji finansowych, organizacji kolejowych i biznesowych oraz przewoźników realizujących przewozy cargo zarówno wewnątrz Unii Europejskiej jak i przez jej granice.  

Konferencja odbywać się będzie 21 czerwca br. w godz. 9:30 – 18:00 w hotelu Novotel Airport w Warszawie, ul. 1 sierpnia 1

Trwa proces eliminowania z prawa kolejowego wielu biurokratycznych pozostałości, choć wciąż nietrudno znaleźć przykłady przepisów jawnie sprzecznych z dążeniem do deregulacji tej branży i wzrostu jej konkurencyjności. Krajobraz prawnych ram, w jakich rozwija się polski rynek kolejowy po wdrożeniu IV pakietu kolejowego, był tematem II Konferencji “Prawo kolejowe”, która odbyła się 11 kwietnia w Warszawie.

Wejście w życie aktów prawnych tworzących filar techniczny IV pakietu kolejowego gruntownie zmieniło wiele procesów z zakresu bezpieczeństwa kolejowego i interoperacyjności – zauważył otwierając konferencję wiceprezes Urzędu Transportu Kolejowego Marcin Trela. Obecnie w polu zainteresowania środowiska prawniczego specjalizującego się w prawie kolejowym mogą znaleźć się sprawy dalszego dostosowania regulacji prawnych do prawa unijnego i kompleksowego podejścia do zmian na rynku, które można streścić jako polityka otwarcia na konkurencję.

W dziedzinie dostosowania prawa do rozwiązań wspólnotowych, choć niedługo minie 20 lat od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, sporo pozostaje jeszcze do zrobienia. Prawo Unii Europejskiej w zakresie kolejnictwa podlega częstym zmianom – powiedział w swym wystąpieniu dr Jan Siudecki, dyrektor Departamentu Techniki i Wyrobów UTK. To może być jeden z powodów, dla których przepisy krajowe nie nadążają za rozwojem prawa UE, co potęguje efekt przeregulowania branży kolejowej.

Zdaniem prelegenta, przyczyną takiego stanu rzeczy jest brak zrozumienia dla charakteru unijnych regulacji. Panuje np. przeświadczenie, że dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa i interoperacyjności to harmonizacja minimalna, a państwa członkowskie mogą stosować wyższe wymagania. Jest to błędne podejście, postanowienia dyrektyw powinny być stosowane bezpośrednio. Drugim podobnym nieporozumieniem jest zakładanie, że interoperacyjność dotyczy tylko ruchu międzynarodowego. To też jest nieprawda, gdyż harmonizacja wymagań technicznych systemu kolejowego Unii Europejskiej dotyczy całości rynku, bez względu na relacje w jakich kursują pociągi. Trzecim źródłem nieporozumień jest osławiona „specyfika polskiego rynku”, traktowana jako uzasadnienie opóźnień albo wręcz zaniechań we wdrażaniu prawa unijnego. Problem w tym, że trudno znaleźć dokładny opis tej „specyfiki”.

Z inicjatywy Ministerstwa Infrastruktury, UTK dokonał w 2020 roku przeglądu krajowych przepisów technicznych dla taboru, w wyniku którego z 53 wymagań co do wykazania zgodności z siecią pozostało jedynie 13. To pokazuje ile zbędnych biurokratycznych wymagań funkcjonowało na kolei, a podobnych przykładów pewnie da się znaleźć jeszcze więcej.

W kilku przypadkach – jak przypomniała mecenas Monika Laske – sprawy regulacji na polskim rynku kolejowym stały się przedmiotem postępowań przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Wyrok Trybunału z 30 maja 2013 r. w sprawie C‑512/10 Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej stwierdził, ze Polska uchybiła zobowiązaniom państwa członkowskiego w obszarze transportu m.in. z powodu sposobu obliczania opłat za minimalny dostęp do infrastruktury. Wraz z wyrokiem w podobnej sprawie przeciwko Bułgarii (C-152/12) wyrok ustanowił jednolitą interpretację, że opłaty za użytkowanie infrastruktury kolejowej powinny uwzględniać koszty, które są bezpośrednio ponoszone jako rezultat wykonywania przewozów pociągami, a nie wszystkie związane z funkcjonowaniem zarządcy infrastruktury. Wyrok ten pociągnął zmiany w sposobie wyliczania stawek.

Podsumowaniem konferencji była debata panelowa „Prawo kolejowe a realizacja Europejskiego Zielonego Ładu – pomiędzy konkurencją w transporcie pasażerskim a interwencją w transporcie towarowym”, w której wzięli udział: dr hab. Agata Kosieradzka-Federczyk – adiunkt na Uniwersytecie KSW w Warszawie, radca prawny Mirella Lechna – Marchewka z kancelarii prawnej Wardyński i Wspólnicy, prof. Marek Wierzbowski – adwokat z kancelarii Prof. Marek Wierzbowski i Partnerzy. Moderujący debatę dr hab. Stefan Akira Jarecki, prof. ucz. UKSW, przewodniczący Rady Naukowej Fundacji „Pro Kolej” stwierdził w podsumowaniu dyskusji, że realizacja założeń Europejskiego Zielonego Ładu oznacza wdrażanie konkurencji w wykonywaniu przewozów kolejowych. Taka konkurencja istnieje w zakresie przewozów towarowych, a pomimo to nie prowadzi do wzrostu udziału kolei w przewozach ogółem. Z kolei w obszarze przewozów pasażerskich konkurencja jest bardzo ograniczona, a dużo jest interwencjonizmu państwa (chociażby w obszarze organizacji i finansowania usług publicznych. Być może ustawa o publicznym transporcie zbiorowym nie odpowiada już aktualnym potrzebom i wymaga zmiany. Trzeba też pamiętać, że sieć kolejowa i przewozy muszą stać się odporne na zmiany klimatyczne i spowodowane nimi zagrożenia.

Wokół tych zagadnień toczyć się będą dyskusje, których sednem jest pogodzenie ważnych w kolejnictwie kwestii technicznych z zapisami tworzonymi przez prawników. Jak powiedział zamykając konferencję prezes zarządu Fundacji „Pro Kolej” dr Jakub Majewski, w obszarze prawa kolejowego jest bardzo wiele tematów do dyskusji i przestrzeni do proponowania zmian. Zadeklarował, że Fundacja wraz ze partnerami będzie wspierać działania zmierzające do upraszczania przepisów i eliminowania archaicznych często regulacji, nie przystających do współczesnego etapu integracji europejskiego rynku kolejowego. Konieczna jest dalsza deregulacja rynku przewozów i przestawienie działalności kolejowej na myślenie w kategoriach “Zielonego Ładu”.

W 2021 roku ponad 15 mln podatników wskazało w swych zeznaniach podatkowych cel, na który chcą przeznaczyć 1% swojego podatku, dzięki czemu prawie miliard złotych (dokładnie 972,7 mln zł) trafił do wybranych przez nich organizacji pożytku publicznego. W tym roku po raz pierwszy wszyscy, którym leży na sercu lepsza przyszłość polskich kolei, mogą wesprzeć w ten sposób Fundację „Pro Kolej”.

Działająca od blisko 10 lat Fundacja zyskała status Organizacji Pożytku Publicznego i w związku z tym każdy, kto podziela takie wartości, jak zmniejszanie wykluczenia komunikacyjnego, ograniczenie skutków transportu lądowego dla klimatu na Ziemi, bezpieczeństwo i jakość podróżowania – może wesprzeć jej działalność – wystarczy wpisać w formularzu PIT numer KRS 0000471917. Od kilku dni pasażerowie pociągów Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej oglądają na monitorach krótki animowany klip zachęcający do wsparcia działań Fundacji „Pro Kolej” na rzecz rozwoju polskich kolei.

Przygotowanie zapytania ofertowego i specyfikacji przetargowych na zakup taboru kolejowego wymaga zgromadzenia wiedzy o produktach dostępnych na rynku, oceny ich energochłonności, trwałości czy niezawodności. Okazją do zdobycia tej wiedzy i poznania z pierwszej ręki możliwości producentów będą zaplanowane na 9 maja eksperckie warsztaty „Efektywne zakupy taboru kolejowego”. Wydarzenie, adresowane głównie do osób zaangażowanych w procedury zakupowe po stronie Zamawiających, odbędzie się w warszawskim hotelu Mercure Grand, 9 maja o godz. 10:30.

W zatwierdzonym na początku roku programie FENIKS, przewidziano 400 mln euro na finansowanie zakupów pasażerskiego i towarowego taboru kolejowego. Jeszcze większe środki spodziewane są z Krajowego Planu Odbudowy, w którym przewidziano niemal pół miliarda euro na zakup taboru regionalnego oraz kolejne 500 mln na pożyczki przeznaczone na ten cel.

W części wprowadzającej warsztatów uczestnicy będą mogli dowiedzieć się, jak przygotowany jest budżet na inwestycje taborowe w perspektywie 2021-2027 i jakie będą warunki pozyskania środków unijnych. Następnie przedstawione zostaną instrumenty finansowania wkładu własnego, metody optymalizacji kosztowej oraz możliwości, jakie daje w tym zakresie nowe prawo zamówień publicznych.

W części praktycznej, w zależności od zainteresowań uczestnicy będą mogli wybrać dwa obszary tematyczne – rynek przewozów pasażerski bądź towarowych i intermodalnych. W obu przypadkach spotkanie będzie miało formę otwartej dyskusji z udziałem ekspertów branżowych, instytucji finansujących oraz specjalistów z zakresu projektowania, produkcji i eksploatacji współczesnych pojazdów kolejowych.

W roku 2021 Fundacja ProKolej umocniła swoją pozycję jako platforma współpracy podmiotów kolejowych, administracji i biznesu ze wszystkimi użytkownikami kolei. Występowała z opiniami w sprawach ważnych dla pasażerów i korzystających z usług przewozowych, dla przewoźników i firm branży kolejowej. Rada Fundacji podsumowała 28 marca miniony rok działalności i określiła nowe priorytety.

Wspieramy ważne inicjatywy podejmowane w jednostkach organizacyjnych kolei. Współpracujemy z PKP PLK S.A. w ramach kampanii „Bezpieczny Przejazd”, gdyż problem niepotrzebnych śmierci na przejazdach kolejowych nadal stanowi poważne zagrożenie – komentuje prezes Zarządu Fundacji dr Jakub Majewski. Z podsumowania PKP PLK wynika, że w roku 2021 na przejazdach kolejowych było 201 wypadków i kolizji, w których zginęło 49 osób (+5 w stosunku do roku 2020). Wspólnie z zarządcą infrastruktury będziemy promować bezpieczne rozwiązania dla zwiększenia bezpieczeństwa użytkowników przejazdów oraz pasażerów. Planujemy jesienią tego roku zorganizować kolejną konferencję „Przejazdy kolejowo-drogowe”, do udziału w której zaprosimy także szeroką reprezentację zarządców dróg.

Może najważniejszym osiągnięciem Fundacji w ubiegłym roku był raport „Kolej dla klimatu – klimat dla kolei”. Jeżeli jako kraj i cała Unia Europejska mamy osiągnąć zakładane cele redukcji gazów cieplarnianych o 55% do 2030 roku, to musimy przebudować strukturę transportu – wyjaśnia J. Majewski. Skutkiem trzydziestoletniej degradacji oraz niesymetrycznego modelu finansowania i obciążania przewoźników jest niska dostępność kolei. W przeciwieństwie do dróg, sieć kolejowa nie jest rozbudowywana, pociągi kursują zbyt rzadko, żeby przekonać kierowców do rezygnacji z własnego samochodu, a w transporcie towarowym w efekcie likwidacji ogólnodostępnych torów ładunkowych i bocznic na wielu stacjach nie można nadać ani odebrać towarów. W Strategii Zrównoważonej i Inteligentnej Mobilności UE założono podwojenie kolejowych przewozów dalekobieżnych i towarowych do roku 2030 i wyrównanie warunków konkurencji dla przewozów drogowych, kolejowych i żeglugi śródlądowej. Warto dodać, że za opracowanie tego raportu Fundacja uhonorowana została w grudniu 2021 Europejska Nagrodą Roku Kolei.

Wokół tego celu będzie też organizować współpracę licznych w Polsce środowisk, którym leży na sercu dobrze zorganizowany transport. Są to grupy organizujące lokalnie protesty przeciwko planom likwidacji linii kolejowych, domagające się przywrócenia kursowania pociągów na liniach wyłączonych z eksploatacji, aktywiści, którzy szukają sposobów powstrzymania zmian klimatycznych. Fundacja ma być dla nich platformą wymiany doświadczeń i sposobem wzmocnienia ich głosu. W zeszłym roku w Piasecznie zorganizowany został pierwszy Kongres Entuzjastów Kolei, pomyślany jako taka właśnie forma integracji środowisk, które tak jak naszą Fundację można nazwać „prokolejowymi” – informuje prezes Majewski. W październiku tego roku zaprosimy te środowiska na kolejne wydarzenie do Rogowa koło Koluszek.

Wyrazem docenienia działań Fundacji tak ważnym społecznie obszarze było nadanie jej statusu organizacji pożytku publicznego (OPP). Dzięki temu każdy, kto podziela takie wartości, jak zmniejszanie wykluczenia komunikacyjnego, ograniczenie skutków transportu lądowego dla klimatu na Ziemi, bezpieczeństwo i jakość podróżowania – może teraz wesprzeć tę pożyteczną działalność poprzez wskazanie jej jako odbiorcy 1% podatku dochodowego, które każdy podatnik może przeznaczyć na wsparcie takich inicjatyw, bez ponoszenia z tego tytułu żadnych kosztów. Zachęcamy do wpisania w odpowiedniej rubryce naszego numeru KRS 0000471917 i przyczynienie się w ten sposób do rozwoju kolei w Polsce – apeluje prezes Zarządu Fundacji ProKolej Jakub Majewski.

Fundacja ProKolej od blisko 10 lat wskazuje kierunki zmian i aktywnie wspiera pozytywne działania na polskiej kolei. Jest konsekwentnym rzecznikiem rozwoju transportu kolejowego i prowadzenia polityki zrównoważonego rozwoju w transporcie. Teraz każdy może ją wesprzeć jednym procentem swego podatku wybierając nr KRS ;0000471917.

Fundacja nie prowadzi działalności o charakterze biznesowym, utrzymuje się z wpłat fundatorów i darczyńców. Dzięki temu zdobyła sobie pozycję lidera opinii i cenionego bezstronnego eksperta branży kolejowej. Wyrazem docenienia działań w ważnym społecznie obszarze było nadanie jej w 2021 r. statusu organizacji pożytku publicznego (OPP). Dzięki temu każdy, kto podziela takie wartości, jak zmniejszanie wykluczenia komunikacyjnego, ograniczenie obciążeń środowiskowych z sektora transportu , wzrost bezpieczeństwa i jakość podróżowania – może teraz wesprzeć działalność Fundacji. I co istotne, nie będzie to wiązać się z żadnymi wydatkami. Każdy, kto rozlicza na koniec roku swoje dochody może zdecydować na co ma być przekazany 1% z jego rocznego podatku. I przy tej okazji może wybrać działalność pro-kolejową.

W zeznaniu, które każdy podatnik jest zobowiązany złożyć do 30 kwietnia wystarczy wpisać numer KRS wybranej organizacji pożytku publicznego. Darczyńcy mogą udostępnić swoje dane albo pozostać anonimowi. Obdarowani są natomiast zobowiązani do publicznej deklaracji na co przeznaczyli pozyskane w ten sposób środki.

Fundacja ProKolej stara się o środki z 1% po raz pierwszy. Stąd nasza prośba skierowana do osób, dla których pociągi są częścią codziennych dojazdów, wakacyjnych podróży, miejscem pracy, czy hobby – wpiszcie do PIT numer 0000471917, czyli nr KRS ;Fundacji „Pro Kolej”.

#RazemZreperujmyKolej

Miło nam poinformować, że 26 kwietnia 2021 r. decyzją Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy, XII Wydział Gospodarczy KRS  Fundacja „Pro Kolej” została wpisana na listę Organizacji Pożytku Publicznego. Dzięki temu organizacja zyskała m.in.:

• możliwość otrzymywania 1% podatku dochodowego od osób fizycznych,
• zwolnienie z wybranych podatków, m.in. od czynności cywilnoprawnych oraz opłat skarbowych i sądowych
• prawo do nieodpłatnego informowania o ich działalności przez jednostki publicznej radiofonii i telewizji.

Przygotowując rozliczenia podatkowe za 2021 prosimy pamiętać o naszym nr KRS 0000471917.

Niezależny, renomowany Instytut Badań Rynkowych i Społecznych (IBRIS) przeprowadził na zlecenie Fundacji ProKolej szerokie ogólnopolskie badanie dotyczące postrzegania transportu kolejowego wśrod przedsiębiorców. Podczas prac zrealizowanych w pierwszej połowie 2021 r. zebrano opinie przedstawicieli działów logistyki ponad 100 firm zatrudniających powyżej 250 pracowników, których roczny obrót przekracza 200 mln zł.

Opracowany na podstawie wyników materiał wskazuje że ;przedsiębiorcy oczekują zwiększenia roli transportu kolejowego i spodziewają się, że kolej, jako pierwsza spełni wymogi zeroemisyjności. A blisko połowa firm deklaruje że zwiększy przewozy pociągami, jak tylko osiągną one zerowy ślad węglowy.

Materiał podsumowujący badanie IBRIS można znaleźć w sekcji „Raporty”

Po ponad roku intensywnych konsultacji, badań i analiz publikujemy raport końcowy projektu „Efektywny i innowacyjny system szkolenia maszynistów i rozwoju zawodowego”.  ;Kilkudziesięciostronicowy materiał podsumowujący prace projektowe to efekt współpracy zainicjonowanej przez Fundację ProKolej i zrealizowanej dzięki solidarnemu zaangażowaniu sześciu organizacji branżowych – tj. Polsko-Niemieckiej Izby Przemysłowo-Handlowej, Business Centre Club, Izby Gospodarczej Transportu Lądowego, Klastra Luxtorpeda 2.0, Railway Bussines Forum oraz Związku Niezależnych Przewoźników Kolejowych.